مواجهه طولانیمدت با آفتکشها؛ زنگ خطری برای سلامت کشاورزان و خانواده‌ها
دکتر هاشم‌پور، مجری طرح تحقیقاتی، با تشریح نتایج مطالعات کوهورت در مازندران، بر ضرورت بررسی اثرات بلندمدت مواجهه با سموم کشاورزی و آموزش استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی تأکید کرد.
به گزارش کیاپرس، دکتر هاشم‌پور، مجری طرح تحقیقاتی، در تشریح مطالعات انجام‌شده درباره عوامل زیست‌محیطی و تأثیر آن‌ها بر سلامت انسان، اظهار کرد: میزان و مدت مواجهه با عوامل خطر محیطی از متغیرهای مهم در ارزیابی مخاطرات سلامت هستند و هرچه مدت مواجهه یا دوز دریافت‌شده بیشتر باشد، احتمال بروز پیامدهای نامطلوب در بلندمدت نیز افزایش می‌یابد.
وی با اشاره به یکی از مطالعات انجام‌شده درباره ارتباط مواجهه با آلودگی هوا و شاخص‌های خونی در جمعیت مورد بررسی، به اهمیت مطالعات کوهورت پرداخت و گفت: مطالعات کوهورت از جمله روش‌های قدرتمند پژوهشی برای تولید شواهد علمی هستند؛ زیرا امکان پیگیری یک گروه مشخص از افراد را در طول زمان فراهم می‌کنند و می‌توان ارتباط میان عوامل مواجهه و پیامدهای سلامت را با دقت بیشتری بررسی کرد.
مطالعه کوهورت؛ فرصتی برای بررسی پیامدهای بلندمدت سلامت
هاشم‌پور با توضیح مفهوم مطالعات کوهورت اظهار کرد: کوهورت به معنای همگروه است؛ یعنی گروهی از افراد که در یک دوره زمانی یا بر اساس یک تجربه مشترک انتخاب می‌شوند و وضعیت سلامت آن‌ها در طول زمان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وی افزود: در چارچوب مطالعات کوهورت، اطلاعات اولیه افراد ثبت می‌شود و با پیگیری چندین‌ساله آن‌ها می‌توان مشخص کرد که مواجهه با عوامل مختلف محیطی چه ارتباطی با بروز بیماری‌ها، از جمله سرطان، دارد.
مجری طرح تحقیقاتی با اشاره به اجرای مطالعه کوهورت در مناطق مختلف کشور و مشارکت دانشگاه علوم پزشکی مازندران در این برنامه گفت: این مطالعه در دو بخش شهری و کوهستانی طراحی و اجرا شده است. در مرحله شهری حدود ۱۰ هزار نفر و در مرحله کوهستانی منطقه کیاسر نیز حدود سه هزار و ۴۰۰ نفر وارد مطالعه شده‌اند.
وی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مهم این مطالعه، بررسی جمعیت‌هایی است که از نظر شرایط محیطی و نوع مواجهه با آلاینده‌ها تفاوت دارند؛ به‌ویژه ساکنان مناطق کوهستانی و روستایی که ممکن است به دلیل فعالیت‌های کشاورزی در معرض آفتکشها و سموم مورد استفاده در مزارع قرار بگیرند.
فاصله محل سکونت تا زمین‌های کشاورزی؛ یکی از شاخص‌های بررسی مواجهه
هاشم‌پور با اشاره به متغیرهای مورد بررسی در این مطالعه گفت: یکی از اطلاعاتی که در این پژوهش جمع‌آوری شده، فاصله محل سکونت افراد تا زمین‌های کشاورزی است. این فاصله در گروه‌های کمتر از ۵۰ متر، ۵۰ تا ۱۰۰ متر، ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر و فواصل بیشتر بررسی شده است.
به گفته وی، نزدیکی محل زندگی به زمین‌های کشاورزی می‌تواند یکی از شاخص‌های ارزیابی احتمال مواجهه ساکنان با سموم و آفت‌کش‌های مورد استفاده در فعالیت‌های کشاورزی باشد.
وی افزود: در این مطالعه علاوه بر فاصله محل سکونت تا مزارع، اطلاعات دیگری نیز درباره نحوه مواجهه افراد با آفتکشها جمع‌آوری شده است؛ از جمله اینکه افراد در استفاده از سموم کشاورزی چه میزان با این مواد تماس دارند، آیا در هنگام سم‌پاشی از دستکش، ماسک و سایر وسایل حفاظت فردی استفاده می‌کنند و هنگام شست‌وشو و تمیز کردن تجهیزات سم‌پاشی چه اقداماتی انجام می‌دهند.
امکان بررسی ارتباط آفتکشها با سرطان در پیگیری‌های بلندمدت
مجری طرح تحقیقاتی با اشاره به اهمیت نمونه‌های زیستی جمع‌آوری‌شده در این مطالعه اظهار کرد: یکی از مزیت‌های مطالعات کوهورت این است که اطلاعات و نمونه‌های زیستی افراد در زمان ورود به مطالعه نگهداری می‌شود و پس از گذشت سال‌ها می‌توان وضعیت افرادی را که به بیماری‌هایی مانند سرطان مبتلا شده‌اند با سایر افراد مقایسه کرد.
وی توضیح داد: از افرادی که در سال ۱۳۹۴ وارد مطالعه شده‌اند، نمونه‌های زیستی از جمله خون، ادرار، مو و ناخن جمع‌آوری شده است. این نمونه‌ها می‌توانند در بررسی‌های آینده برای ارزیابی دقیق‌تر میزان مواجهه افراد با عوامل شیمیایی، از جمله آفتکشها و حشره‌کش‌ها، مورد استفاده قرار گیرند.
هاشم‌پور افزود: با پیگیری افراد پس از ۱۰ تا ۱۵ سال می‌توان بررسی کرد کسانی که به سرطان یا سایر بیماری‌ها مبتلا شده‌اند، در مقایسه با افرادی که به این بیماری‌ها مبتلا نشده‌اند، چه میزان و چه نوع مواجهه‌ای با عوامل زیست‌محیطی داشته‌اند. چنین بررسی‌هایی می‌تواند شواهد دقیق‌تری درباره ارتباط مواجهه‌های محیطی و پیامدهای سلامت فراهم کند.
شناسایی باقی‌مانده سموم در نمونه‌های زیستی زنان باردار و شیرده
وی همچنین با اشاره به یک مطالعه مرور سیستماتیک درباره باقی‌مانده سموم کشاورزی اظهار کرد: در یکی از مطالعات پیشین، نتایج پژوهش‌های انجام‌شده درباره وجود باقی‌مانده سموم ارگانوکلره و ارگانوفسفره در نمونه‌های زیستی زنان باردار و مادران شیرده بررسی و جمع‌بندی شد.
به گفته وی، در برخی از مطالعات بررسی‌شده، آثار باقی‌مانده این سموم در نمونه‌های شیر مادر و مو گزارش شده بود که اهمیت توجه به مواجهه زنان و مادران با آلاینده‌های شیمیایی را نشان می‌دهد.
ضرورت آموزش کشاورزان برای استفاده از تجهیزات حفاظت فردی
مجری طرح تحقیقاتی با تأکید بر پیامدهای احتمالی مواجهه طولانیمدت با آفتکشها گفت: مواجهه مکرر و طولانیمدت با این مواد، به‌ویژه در شرایطی که افراد بدون استفاده از تجهیزات حفاظت فردی با سموم تماس دارند، می‌تواند مخاطراتی برای سلامت آن‌ها ایجاد کند.
وی افزود: استفاده از دستکش، ماسک مناسب و سایر تجهیزات حفاظتی، رعایت دستورالعمل‌های ایمنی هنگام سم‌پاشی و شست‌وشوی تجهیزات، همچنین جلوگیری از تماس مستقیم سموم با پوست، از جمله اقداماتی است که باید جدی گرفته شود.
هاشم‌پور با اشاره به اهمیت آموزش خانواده‌های ساکن مناطق کشاورزی تصریح کرد: آموزش صحیح نحوه استفاده از آفتکشها نباید صرفاً محدود به کشاورزان باشد، بلکه خانواده‌ها و سایر افرادی که ممکن است در معرض این مواد قرار بگیرند نیز باید با روش‌های پیشگیری و اصول حفاظت فردی آشنا شوند.
تدوین خلاصه‌های سیاستی برای انتقال نتایج پژوهش به مدیران
وی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت تبدیل نتایج تحقیقات علمی به تصمیمات اجرایی اشاره کرد و گفت: یکی از اقدامات مهم در کنار اجرای طرح‌های تحقیقاتی، تهیه خلاصه‌های سیاستی است تا نتایج پژوهش‌ها در اختیار مدیران، سیاست‌گذاران و مسئولان اجرایی قرار گیرد.
هاشم‌پور افزود: در این چارچوب، با بررسی مشکلات و چالش‌های مرتبط با آلاینده‌های شیمیایی، آلودگی آب، مصرف سموم در بخش کشاورزی و پیامدهای احتمالی آن‌ها بر سلامت محصولات کشاورزی، سلامت عمومی و محیط زیست، خلاصه‌های سیاستی تهیه و ارائه شده است.
وی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه بخش‌های مرتبط با جهاد کشاورزی و نظارت بر مصرف سموم، بر اهمیت تدوین دستورالعمل‌ها و برنامه‌های اجرایی برای ارتقای سلامت محصولات کشاورزی تأکید کرد.
کیاپرس: نتایج و محورهای مطرح‌شده در این مطالعات نشان می‌دهد که ارزیابی سلامت عمومی نباید تنها به بررسی شرایط فعلی محدود شود؛ بلکه لازم است مواجهه افراد با آلاینده‌های محیطی در یک بازه زمانی طولانی مورد توجه قرار گیرد. پیگیری مستمر جمعیت‌های مورد مطالعه، بررسی نمونه‌های زیستی، آموزش کشاورزان و خانواده‌ها و تبدیل یافته‌های علمی به سیاست‌های اجرایی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از مخاطرات زیست‌محیطی و حفاظت از سلامت جامعه داشته باشد.
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره بهصورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.