مرگ آیلین؛ توضیحات دانشگاه کافی نیست، مردم منتظر پاسخ‌های روشن‌اند
به گزارش کیاپرس، جان‌باختن آیلین، کودک دوساله اهل منطقه قلعه‌گنج، پس از عقرب‌گزیدگی، اکنون از یک حادثه تلخ محلی فراتر رفته و به آزمونی جدی برای نظام فوریت‌های پزشکی، پاسخ‌گویی مدیریتی و عدالت در دسترسی به خدمات سلامت تبدیل شده است.
پس از انتشار روایت‌های مختلف درباره روند امدادرسانی به این کودک، دکتر علی‌اصغر خیرخواه، رئیس دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، توضیحاتی درباره اختلال ارتباطی منطقه، مسیر حرکت آمبولانس، تأمین اکسیژن و موضوع اورژانس هوایی ارائه کرده است. با این حال، پرسش‌های مهمی درباره زمان‌بندی عملیات، نحوه پاسخ‌گویی اورژانس و امکانات درمانی منطقه همچنان نیازمند پاسخ مستند است.
ورود دادستانی؛ بررسی احتمال تأخیر و قصور
در تازه‌ترین تحول منتشرشده، کیومرث قاسمی، دادستان عمومی و انقلاب قلعه‌گنج، اعلام کرده است که احتمال تأخیر اورژانس و قصور احتمالی در روند درمان کودک به‌صورت دقیق بررسی خواهد شد و نظر پزشکی قانونی درباره علت فوت، مبنای تصمیم‌گیری قضایی قرار می‌گیرد.
به گفته دادستان، در صورت اثبات هرگونه تقصیر یا سهل‌انگاری، با مسئولان مربوط مطابق قانون برخورد خواهد شد. بنابراین، در شرایط فعلی نه می‌توان قصور را قطعی دانست و نه می‌توان پیش از تکمیل بررسی‌ها، همه ابهامات را برطرف‌شده تلقی کرد.
توضیحات دانشگاه چه چیزهایی را روشن می‌کند و چه پرسش‌هایی باقی است؟
رئیس دانشگاه علوم پزشکی جیرفت اعلام کرده است که مأموریت اورژانس ساعت ۱۰:۱۴ ثبت شده و اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی منطقه، انتقال پیام مأموریت را با مشکل روبه‌رو کرده است. همچنین به گفته او، آمبولانس مسیری حدود ۶۰ کیلومتری را پیموده و پس از مشخص شدن مقصد، ناچار به بازگشت و طی مسافتی حدود ۸۰ کیلومتر دیگر شده است.
این توضیحات بخشی از شرایط عملیاتی را شرح می‌دهد، اما برای ارزیابی عملکرد اورژانس کافی نیست. مهم‌ترین پرسش این است که از زمان نخستین تماس خانواده تا رسیدن کودک به نخستین مرکز درمانی و سپس انتقال او، دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟
برای پاسخ به این پرسش، باید زمان نخستین تماس، تماس‌های بعدی، زمان اطلاع پایگاه، زمان حرکت آمبولانس، علت تغییر مسیر، مدت توقف برای تأمین سوخت یا تجهیزات و زمان ورود کودک به هر مرکز درمانی به‌طور مستند منتشر شود.
ثبت مأموریت در ساعت ۱۰:۱۴ به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که تماس اولیه چه زمانی برقرار شده، آیا تماس‌های پیشین وجود داشته و فاصله میان هر مرحله چقدر بوده است. این تفاوت زمانی برای ارزیابی عملکرد سامانه فوریت‌های پزشکی اهمیت اساسی دارد.
اکسیژن، سوخت و بالگرد؛ سه موضوع نیازمند پاسخ مستند
یکی از محورهای اختلاف در روایت‌های منتشرشده، وضعیت اکسیژن آمبولانس است. رئیس دانشگاه علوم پزشکی جیرفت گفته است که علاوه بر دو کپسول موجود، کپسول سوم نیز تأمین شد و هر سه کپسول در جریان ارائه خدمات مورد استفاده قرار گرفتند.
این توضیح به‌خودی‌خود روشن نمی‌کند که ظرفیت کپسول‌ها، میزان اکسیژن موجود هنگام شروع انتقال، مدت مصرف و علت نیاز به کپسول اضافی چه بوده است. بررسی گزارش تجهیزات و ثبت اقدامات درمانی می‌تواند این ابهام را برطرف کند.
موضوع بعدی، مسیر حرکت و سوخت‌گیری آمبولانس است. دانشگاه درباره تغییر مسیر و سوخت‌گیری توضیح داده، اما لازم است مشخص شود این توقف‌ها چه مدت طول کشیده و آیا بر زمان رسیدن کودک به مرکز درمانی اثر گذاشته است. پاسخ به این پرسش باید بر پایه مستندات باشد، نه حدس و گمان.
درباره درخواست اورژانس هوایی نیز باید روشن شود که آیا درخواست رسمی ثبت شده، چه مرکزی آن را دریافت کرده، علت نهایی اعزام نشدن بالگرد چه بوده و آیا گزینه جایگزین مناسبی برای انتقال سریع بیمار وجود داشته است. محدودیت‌های پروازی، اگر علت عدم اعزام بوده‌اند، باید با مستندات عملیاتی توضیح داده شوند.
مسئله فقط یک آمبولانس نیست؛ مسئله دسترسی به خدمات نجات‌بخش است
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، روستای تگک حدود ۱۱۰ کیلومتر با مرکز شهرستان قلعه‌گنج فاصله دارد؛ نزدیک‌ترین مرکز درمانی در رمشک حدود ۵۵ کیلومتر با روستا فاصله دارد و پایگاه اورژانس نیز در فاصله‌ای حدود ۲۰ کیلومتری قرار گرفته است. بخشی از مسیر دسترسی به روستا نیز خاکی گزارش شده است.
چنین شرایط جغرافیایی، ضرورت برنامه‌ریزی متناسب با نیازهای منطقه را برجسته می‌کند. در مناطقی که خطر عقرب‌گزیدگی و مارگزیدگی وجود دارد، نمی‌توان صرفاً به وجود یک پایگاه اورژانس روی نقشه اکتفا کرد؛ باید مشخص باشد که این پایگاه در عمل، با نیروی آماده‌به‌کار، ارتباط پایدار، آمبولانس مجهز و امکان انتقال بیمار در شرایط بحرانی فعالیت می‌کند یا خیر.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی جیرفت نیز با اشاره به وقوع بیش از هزار مورد عقرب‌گزیدگی در جنوب کرمان طی شش ماه نخست سال، بر اهمیت پیشگیری تأکید کرده است. آموزش مردم و پاک‌سازی محیط زندگی ضروری است، اما پیشگیری جایگزین مسئولیت نظام سلامت در امدادرسانی سریع و درمان استاندارد نیست.
نقد کیاپرس: توضیح دادن کافی نیست؛ باید گزارش بررسی منتشر شود
نقد اصلی به نحوه مدیریت اطلاع‌رسانی این پرونده آن است که توضیح درباره هر یک از ابهامات، بدون انتشار یک خط زمانی مستند و نتیجه بررسی مستقل، نمی‌تواند اعتماد عمومی را بازسازی کند.
وقتی موضوع به جان‌باختن یک کودک مربوط است، افکار عمومی حق دارد بداند آیا تجهیزات آمبولانس متناسب با مسیر و شرایط بیمار بوده، آیا تماس‌ها در زمان مناسب پاسخ داده شده‌اند، آیا تصمیم‌های درمانی و انتقال بر اساس وضعیت بالینی کودک اتخاذ شده‌اند و آیا زیرساخت‌های ارتباطی و امدادی منطقه پاسخ‌گوی نیازهای واقعی مردم هستند.
در عین حال، قضاوت درباره عملکرد کارکنان اورژانس یا کادر درمان بدون دسترسی به پرونده پزشکی، سوابق تماس‌ها، گزارش مأموریت و نظر کارشناسی، منصفانه نیست. بررسی باید هم احتمال خطای فردی را در نظر بگیرد و هم نقص‌های احتمالی در مدیریت، تجهیزات، ارتباطات و سازمان‌دهی خدمات را.
اگر مشکل اصلی، نبود پوشش ارتباطی یا فاصله زیاد مراکز درمانی بوده باشد، مسئولیت اصلاح آن متوجه مجموعه دستگاه‌های مسئول است. اگر هم در اجرای مأموریت یا ارائه خدمات کوتاهی شده باشد، باید بر اساس شواهد مشخص شود و پاسخ‌گویی متناسب صورت گیرد.
کیاپرس انتظار دارد دانشگاه علوم پزشکی جیرفت و مراجع مسئول، پس از تکمیل بررسی‌ها، گزارش روشنی از زمان‌بندی عملیات اورژانس، وضعیت تجهیزات، علت تغییر مسیر، نحوه تأمین اکسیژن، روند درمان کودک، درخواست اورژانس هوایی و دلایل تصمیم‌های اتخاذشده منتشر کنند؛ البته با رعایت محرمانگی اطلاعات پزشکی خانواده.
همچنین لازم است وضعیت پوشش تلفن همراه، آمادگی پایگاه‌های اورژانس در مناطق دورافتاده، دسترسی مراکز درمانی به تجهیزات و داروهای ضروری و برنامه تقویت خدمات فوریت‌های پزشکی در جنوب کرمان به‌صورت مشخص بررسی شود.
جمع‌بندی کیاپرس: مرگ آیلین را نباید به یک جدال رسانه‌ای میان خانواده و مسئولان یا به دفاع و اتهام‌زنی متقابل تقلیل داد. معیار نهایی، روشن شدن واقعیت‌ها، تعیین علت فوت بر اساس نظر پزشکی قانونی، بررسی مستقل روند امدادرسانی و اصلاح کاستی‌های احتمالی است. نتیجه این پرونده باید علاوه بر پاسخ‌گویی درباره یک حادثه، به اقدامی عملی برای جلوگیری از تکرار حوادث مشابه منجر شود.
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره به‌صورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.