سکته مغزی؛ در دقایق اول چه کنیم و از چه کارهایی بپرهیزیم؟»

کیاپرس ـ سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است که در اثر انسداد جریان خون به بخشی از مغز یا پارگی یکی از رگ‌های مغزی رخ می‌دهد. تشخیص سریع علائم و تماس فوری با اورژانس می‌تواند در کاهش آسیب‌های مغزی و افزایش شانس بهبودی بیمار نقش مهمی داشته باشد.

به گزارش کیاپرس، سکته مغزی از جمله فوریت‌های پزشکی است که در آن، زمان نقش تعیین‌کننده‌ای در روند درمان دارد. در این وضعیت، هرگونه تأخیر در دریافت مراقبت پزشکی ممکن است باعث آسیب بیشتر به سلول‌های مغزی و افزایش خطر ناتوانی‌های ماندگار شود.

متخصصان تأکید می‌کنند در صورت مشاهده علائم مشکوک به سکته مغزی، نباید منتظر بهبود خودبه‌خودی بیمار ماند. هدف در دقایق نخست، درمان خانگی نیست؛ بلکه تماس سریع با اورژانس، حفظ ایمنی بیمار و انتقال اطلاعات ضروری به نیروهای امدادی است.

پنج اقدام ضروری در دقایق نخست سکته مغزی

۱. فوراً با اورژانس تماس بگیرید

با مشاهده علائمی مانند افتادگی ناگهانی صورت، ضعف یک دست یا پا، اختلال گفتار یا کاهش ناگهانی بینایی، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. حتی اگر علائم خفیف باشند یا پس از چند دقیقه برطرف شوند، احتمال یک وضعیت جدی وجود دارد.

۲. زمان شروع علائم را مشخص کنید

زمانی را که علائم برای نخستین بار ظاهر شدند، یادداشت کنید. اگر زمان شروع مشخص نیست، آخرین زمانی را که فرد بدون علائم بوده است به خاطر بسپارید. این اطلاعات به پزشکان کمک می‌کند درباره روش درمان مناسب تصمیم بگیرند.

۳. بیمار را در وضعیت ایمن نگه دارید

از راه رفتن، ایستادن یا حرکت غیرضروری بیمار جلوگیری کنید و تا رسیدن نیروهای امدادی در کنار او بمانید. وضعیت قرارگیری بیمار باید با توجه به سطح هوشیاری و تنفس او تعیین شود؛ در صورت کاهش هوشیاری یا استفراغ، دستورهای اپراتور اورژانس را دنبال کنید.

۴. آب، غذا یا دارو ندهید

سکته مغزی ممکن است توانایی بلع را مختل کند و خطر خفگی را افزایش دهد. همچنین، بدون تشخیص نوع سکته نباید آسپرین یا داروهای دیگر به بیمار داده شود؛ زیرا در سکته ناشی از خونریزی، برخی داروها ممکن است وضعیت را بدتر کنند.

۵. تنفس و سطح هوشیاری بیمار را بررسی کنید

تا رسیدن اورژانس، هوشیاری و تنفس بیمار را زیر نظر داشته باشید. اگر فرد بیهوش شد یا تنفس طبیعی نداشت، فوراً به اپراتور اطلاع دهید و دستورهای او را اجرا کنید. در صورت نیاز، احیای قلبی ریوی باید مطابق آموزش فرد و راهنمایی اپراتور انجام شود.

چگونه علائم سکته مغزی را سریع تشخیص دهیم؟

یکی از روش‌های شناخته‌شده برای شناسایی علائم سکته مغزی، آزمون BE FAST است که شش نشانه هشداردهنده را بررسی می‌کند:

• B ـ تعادل (Balance): اختلال ناگهانی در تعادل، هماهنگی حرکات یا راه رفتن.
• E ـ چشم‌ها (Eyes): تاری دید ناگهانی، دوبینی یا از دست دادن بینایی.
• F ـ صورت (Face): افتادگی یک سمت صورت هنگام لبخند زدن.
• A ـ دست‌ها (Arms): ضعف یا پایین افتادن ناگهانی یکی از دست‌ها.
• S ـ گفتار (Speech): اختلال ناگهانی در صحبت کردن یا نامفهوم شدن گفتار.
• T ـ زمان (Time): در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

گیجی ناگهانی، سرگیجه شدید و سردرد ناگهانی و بسیار شدید نیز ممکن است نشانه یک وضعیت اورژانسی باشند.

چرا هر دقیقه اهمیت دارد؟

در سکته مغزی ناشی از انسداد رگ، خون‌رسانی به بخشی از مغز مختل می‌شود؛ اما در سکته ناشی از خونریزی، پارگی رگ باعث ورود خون به بافت مغز یا اطراف آن می‌شود. روش درمان این دو نوع سکته متفاوت است و تشخیص آن‌ها به ارزیابی پزشکی و تصویربرداری نیاز دارد.

برخی درمان‌های سکته مغزی ایسکمیک، از جمله داروهای حل‌کننده لخته و در موارد مناسب خارج‌کردن لخته با روش‌های مداخله‌ای، به زمان شروع علائم و شرایط بیمار وابسته‌اند. در برخی بیماران منتخب، با ارزیابی تخصصی و تصویربرداری، امکان استفاده از درمان‌های خاص حتی چند ساعت پس از شروع علائم نیز وجود دارد.

به همین دلیل، حتی اگر از زمان شروع علائم مدت قابل‌توجهی گذشته باشد، مراجعه فوری به بیمارستان همچنان ضروری است.

اگر علائم پس از چند دقیقه برطرف شوند چه باید کرد؟

برطرف‌شدن موقت علائم به معنای رفع خطر نیست. این وضعیت ممکن است ناشی از حمله ایسکمیک گذرا یا TIA باشد؛ حالتی که در آن علائم ناشی از اختلال موقت خون‌رسانی مغز ظاهر می‌شوند و سپس برطرف می‌شوند.

حمله ایسکمیک گذرا می‌تواند نشانه هشداردهنده‌ای برای سکته مغزی باشد و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد. بنابراین، حتی اگر فرد دوباره احساس طبیعی داشته باشد، نباید مراجعه به اورژانس را به تعویق بیندازد.

جمع‌بندی

در مواجهه با علائم مشکوک به سکته مغزی، پنج اقدام اصلی را به خاطر بسپارید: تماس فوری با اورژانس ۱۱۵، ثبت زمان شروع علائم، حفظ ایمنی بیمار، ندادن آب و غذا و دارو، و بررسی تنفس و هوشیاری تا رسیدن نیروهای امدادی.

در سکته مغزی، منتظر نمانید؛ تشخیص و اقدام سریع می‌تواند در حفظ عملکرد مغز و نجات جان بیمار نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.