کشف قدیمی‌ترین شواهد احتمالی مصرف ماده روان‌گردان در اندونزی
کیاپرس : پژوهشگران با بررسی بقایای دو انسان باستانی در جزیره سولاوسی اندونزی، شواهدی یافته‌اند که نشان می‌دهد مصرف دانه‌های بتل ممکن است دست‌کم به ۲۵ هزار سال پیش بازگردد؛ یافته‌ای که در صورت تأیید، می‌تواند یکی از قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده از مصرف گیاهان روان‌گردان توسط انسان باشد.
به گزارش کیاپرس این مطالعه بر بقایای دو جست‌وجوگر خوراک متمرکز بود که پیش از رواج کشاورزی در دو محوطه باستانی در جزیره سولاوسی زندگی می‌کردند. قدمت یکی از این افراد حدود ۷ هزار سال و قدمت دیگری بین ۱۶ تا ۲۵ هزار سال برآورد شده است.
شیارهای غیرمعمول روی دندان‌ها
بررسی دندان‌های این دو فرد بالغ، فرسایش‌هایی عمیق و مدور را نشان داد. پژوهشگران معتقدند شکل و شدت این فرسایش‌ها با قرار گرفتن و حرکت مداوم یک ماده سخت و ساینده در دهان سازگار است.
یکی از فرضیه‌های مطرح‌شده این است که این آثار در نتیجه مکیدن مداوم دانه‌های بتل ایجاد شده باشد؛ دانه‌هایی که امروزه نیز در بخش‌هایی از آسیا و اقیانوسیه مصرف می‌شوند.
دانه بتل از نخل فوفل به دست می‌آید و حاوی ترکیبی به نام آرکولین است که می‌تواند بر سیستم عصبی اثر بگذارد.
شواهد شیمیایی، فرضیه پژوهشگران را تقویت کرد
پژوهشگران برای بررسی این فرضیه، دانه‌های بتل را در بزاق مصنوعی قرار دادند. در این آزمایش، آرکولین در بزاق آزاد شد. همچنین در بررسی بقایای دندانی افراد باستانی، آثاری مرتبط با این ترکیب شناسایی شد؛ موضوعی که به گفته پژوهشگران، فرضیه مصرف بتل را تقویت می‌کند.
با این حال، محققان تأکید دارند که نمی‌توان تنها بر اساس فرسایش دندان‌ها با قطعیت گفت افراد مورد مطالعه دقیقاً دانه بتل مصرف می‌کرده‌اند. شواهد موجود در کنار یکدیگر، این احتمال را تقویت کرده‌اند.
بتل چگونه مصرف می‌شده است؟
در بسیاری از جوامع آسیایی، دانه بتل به‌طور سنتی همراه با برگ گیاه بتل و گاهی آهک مصرف می‌شود. افزودن آهک می‌تواند آزاد شدن ترکیبات فعال دانه را افزایش دهد.
پژوهشگران احتمال می‌دهند شیوه مصرف در دوران پیشاتاریخ با روش‌های امروزی متفاوت بوده باشد و انسان‌های آن دوره ممکن است دانه‌ها را برای مدتی در دهان نگه می‌داشتند و می‌مکیدند.
آیا بتل در ابتدا کاربرد درمانی داشته است؟
یکی از فرضیه‌های مطرح‌شده این است که استفاده از دانه بتل ممکن است در ابتدا با اهداف درمانی، از جمله کاهش درد دندان، انجام شده باشد.
اما مصرف مداوم دانه‌های سخت و ساینده می‌توانسته به مرور زمان باعث فرسایش شدید دندان‌ها شود. بنابراین، پژوهشگران احتمال می‌دهند این رفتار در عین ایجاد آثار مطلوب برای مصرف‌کننده، پیامدهای آسیب‌زای جسمی نیز داشته است.
سابقه مصرف مواد روان‌گردان چقدر قدیمی است؟
پیش از این، برخی از قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده درباره مصرف مواد تغییر‌دهنده ذهن به هزاران سال پیش و به استفاده از نوشیدنی‌های تخمیری و برخی گیاهان نسبت داده می‌شد.
یافته‌های جدید در سولاوسی نشان می‌دهد استفاده انسان از گیاهان دارای ترکیبات روان‌فعال ممکن است سابقه‌ای بسیار طولانی‌تر داشته باشد.
پژوهشگران می‌گویند این کشف، درک ما از رابطه انسان‌های پیشاتاریخ با گیاهان و مواد اثرگذار بر سیستم عصبی را گسترده‌تر می‌کند و نشان می‌دهد استفاده از این مواد احتمالاً سابقه‌ای متنوع‌تر از آن چیزی دارد که پیش‌تر تصور می‌شد.
با این حال، برای تعیین دقیق شیوه مصرف دانه بتل و میزان رواج آن در جوامع باستانی، به شواهد باستان‌شناسی بیشتری نیاز است.