پیشنهاد توسعه پژوهشهای ایمنی غذا؛ از شناسایی میکروپلاستیک‌ها تا پایش آب و محصولات پرمصرف
یکی دیگر از محورهای قابل توجه مطرح‌شده در این نشست علمی، ضرورت گسترش مطالعات مربوط به میکروپلاستیک‌ها، نانوپلاستیک‌ها و سایر آلاینده‌های محیطی در زنجیره تولید و مصرف مواد غذایی بود.
در این زمینه، یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، توسعه پژوهشهای موجود و تعمیم آن‌ها به محصولات پرمصرف و روزمره مردم، به‌ویژه آب آشامیدنی بسته‌بندی‌شده و سایر مواد غذایی بود.
با توجه به اینکه ذرات پلاستیکی در اثر فرآیندهای محیطی و تخریب فیزیکی و شیمیایی می‌توانند به ذرات کوچک‌تر، از جمله میکروپلاستیک‌ها و نانوپلاستیک‌ها، تبدیل شوند، بررسی حضور این آلاینده‌ها در منابع آب سطحی و زیرزمینی، آب‌های مورد استفاده در کشاورزی و محصولات غذایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
در این پیشنهاد تأکید شد که پژوهش‌ها نباید صرفاً به محصول نهایی محدود شوند، بلکه لازم است مسیر ورود آلاینده‌ها به زنجیره غذایی از مبدأ، شامل منابع آب و خاک، شیوه‌های آبیاری، فرآیند تولید، بسته‌بندی، نگهداری و حتی سرنوشت پسماندهای پلاستیکی پس از مصرف نیز مورد بررسی قرار گیرد.
یکی از موضوعات مهم در این زمینه، بررسی آب‌های مورد استفاده برای آبیاری محصولات کشاورزی و احتمال ارتباط میان کیفیت منابع آب و میزان آلودگی محصولات است. به‌ویژه محصولاتی که در مناطق دارای منابع آب آلوده یا در معرض ورود پساب‌های تصفیه‌نشده تولید می‌شوند، می‌توانند در اولویت مطالعات پایش قرار گیرند.
همچنین پیشنهاد شد در طراحی مطالعات آینده، فاصله مزارع و باغ‌ها از منابع آبی، نوع آب مورد استفاده برای آبیاری، روش‌های آبیاری سطحی و زیرسطحی و شرایط محیطی محل تولید به‌عنوان متغیرهای مؤثر در نظر گرفته شوند.
ضرورت تدوین استانداردهای علمی برای شناسایی میکروپلاستیک‌ها
از دیگر نکات مهم مطرح‌شده، ضرورت تدوین دستورالعمل‌های استاندارد اجرایی (SOP) برای نمونه‌برداری، انتقال، نگهداری و آزمایش نمونه‌های حاوی میکروپلاستیک‌ها و نانوپلاستیک‌ها بود.
با توجه به تفاوت ویژگی‌های پلیمرهای مختلف از جمله پلی‌اتیلن، پلی‌اتیلن ترفتالات (PET) و سایر انواع پلاستیک، روش‌های شناسایی و ارزیابی آن‌ها نیز باید متناسب با ویژگی‌های هر پلیمر طراحی و استانداردسازی شود.
در این چارچوب، تعیین نوع پلیمر، اندازه و شکل ذرات، تعداد و غلظت آن‌ها و استفاده از روش‌های معتبر آزمایشگاهی، از جمله شاخص‌هایی است که باید در مطالعات آینده مورد توجه قرار گیرد.
تدوین استانداردهای مشخص از مرحله نمونه‌برداری تا انجام آزمایش، علاوه بر افزایش دقت و قابلیت اعتماد نتایج، امکان مقایسه یافته‌های پژوهشی میان آزمایشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی مختلف را فراهم می‌کند.
نیترات و سایر آلاینده‌ها؛ ضرورت گسترش دامنه پایش مواد غذایی
در بخش دیگری از این پیشنهادها، به موضوع نیترات و ضرورت بررسی آن در محصولات کشاورزی اشاره شد.
با توجه به تنوع محصولات غذایی و تغییرات الگوی تولید و مصرف در سال‌های اخیر، پیشنهاد شد مطالعات مرتبط با نیترات و سایر آلاینده‌های شیمیایی به تعداد بیشتری از محصولات پرمصرف گسترش یابد؛ به‌ویژه محصولاتی که احتمال مواجهه آن‌ها با آب‌های آلوده یا منابع آبی نامطمئن وجود دارد.
این رویکرد می‌تواند به شناسایی نقاط پرخطر در زنجیره تولید و کمک به هدفمند شدن برنامه‌های نظارتی و کنترلی منجر شود.
حرکت از شناسایی آلودگی به سمت حذف آلاینده‌ها
در کنار شناسایی و اندازه‌گیری آلاینده‌ها، پیشنهاد دیگری نیز درباره حرکت به سمت پژوهشهای کاربردی برای کاهش آلودگی‌های محیطی مطرح شد.
بر این اساس، استفاده از جاذب‌ها و فناوری‌های نوین برای حذف یا کاهش آلاینده‌ها از آب‌های سطحی و زیرزمینی و محیط زیست می‌تواند به‌عنوان یکی از محورهای آینده تحقیقات مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، این پیشنهادها بر ضرورت شکل‌گیری یک برنامه پژوهشی جامع و بین‌رشته‌ای تأکید دارد؛ برنامه‌ای که در آن سلامت آب، خاک، محصولات کشاورزی، مواد غذایی بسته‌بندی‌شده و سلامت مصرف‌کنندگان به‌صورت یک زنجیره به‌هم‌پیوسته دیده شود.
چنین رویکردی می‌تواند ظرفیت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران را به سمت حل مسائل واقعی جامعه هدایت کرده و زمینه‌ساز تدوین راهکارهای علمی و اجرایی برای حفاظت از سلامت مردم باشد.
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره به‌صورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.