لبنیات پرچرب زیر ذرهبین پژوهشگران؛ آیا نگرانی‌ها اغراق‌آمیز بوده است؟
کیاپرس : نتایج یک مطالعه جدید در کانادا نشان می‌دهد مصرف روزانه سه وعده لبنیات پرچرب در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، طی ۱۲ هفته با افزایش معنادار وزن، چربی بدن یا کلسترول خون همراه نبوده است. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته به معنای بی‌ضرر بودن مصرف نامحدود لبنیات پرچرب یا برتری قطعی آن نسبت به انواع کم‌چرب نیست.
به گزارش کیاپرس، سال‌ها توصیه به مصرف لبنیات کم‌چرب، با هدف کاهش دریافت چربی اشباع‌شده و کنترل کلسترول خون، یکی از اصول رایج در توصیه‌های تغذیه‌ای بوده است. با این حال، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند ارزیابی اثر مواد غذایی بر سلامت، تنها با بررسی یک ترکیب مانند چربی اشباع‌شده امکان‌پذیر نیست و باید به ساختار کلی ماده غذایی و الگوی تغذیه افراد نیز توجه کرد.
در همین زمینه، محققان دانشگاه تورنتو کانادا در مطالعه‌ای که در مجله علمی The Journal of Nutrition منتشر شده، تأثیر مصرف روزانه سه وعده لبنیات پرچرب را بر وزن، ترکیب بدن و شاخص‌های خونی افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی بررسی کرده‌اند.
بررسی ۷۴ فرد طی ۱۲ هفته
در این مطالعه ۷۴ فرد دارای اضافه‌وزن یا چاقی به مدت ۱۲ هفته در سه گروه قرار گرفتند. یک گروه رژیم غذایی با محدودیت کالری و مصرف حداکثر یک وعده لبنیات کم‌چرب داشت؛ گروه دوم سه وعده لبنیات پرچرب را در قالب رژیم با انرژی کنترل‌شده دریافت کرد و گروه سوم نیز روزانه سه وعده لبنیات پرچرب مصرف کرد، بدون آنکه محدودیت مشخصی برای دریافت انرژی داشته باشد.
نتایج نشان داد در دوره مطالعه، مصرف سه وعده لبنیات پرچرب با افزایش معنادار وزن، توده چربی بدن یا کلسترول خون همراه نبود. در گروهی که بدون محدودیت کالری سه وعده لبنیات پرچرب دریافت می‌کردند، کاهش مختصری در فشار خون سیستولیک نیز مشاهده شد؛ البته کاهش فشار خون در گروه رژیم کم‌چرب هم دیده شد و تفاوت معناداری میان گروه‌ها از این نظر گزارش نشد.
همچنین دریافت برخی مواد مغذی از جمله کلسیم و پروتئین در گروه‌های دارای مصرف بیشتر لبنیات افزایش یافت.
چرا تأثیر لبنیات پرچرب با سایر منابع چربی متفاوت است؟
لبنیات علاوه بر چربی اشباع‌شده، حاوی پروتئین‌هایی مانند کازئین و پروتئین وی و مواد مغذی دیگری از جمله کلسیم و ویتامین‌های مختلف است.
از این رو، برخی پژوهشگران معتقدند اثر مصرف لبنیات را نمی‌توان صرفاً بر اساس میزان چربی اشباع‌شده آن ارزیابی کرد. ساختار غذایی لبنیات و ترکیب مواد مغذی آن ممکن است در نحوه هضم، جذب و اثرات متابولیک این محصولات نقش داشته باشد.
البته این موضوع به معنای بی‌اهمیت بودن چربی اشباع‌شده نیست و همچنان باید میزان دریافت آن در چارچوب الگوی غذایی متعادل مورد توجه قرار گیرد.
آیا باید شیر کم‌چرب را کنار بگذاریم؟
پاسخ این پرسش منفی است. مطالعه دانشگاه تورنتو نشان نمی‌دهد که شیر پرچرب برای همه افراد بهتر از شیر کم‌چرب است یا مصرف آن باید جایگزین توصیه‌های تغذیه‌ای قبلی شود.
این پژوهش محدودیت‌هایی دارد:
- تنها ۷۴ نفر مطالعه را تکمیل کردند.
- مدت بررسی فقط ۱۲ هفته بود.
- شرکت‌کنندگان افراد ۲۵ تا ۶۰ ساله دارای اضافه‌وزن یا چاقی بودند و افراد مبتلا به برخی بیماری‌های مزمن و قلبی‌ـ‌متابولیک در مطالعه حضور نداشتند.
- این پژوهش برای بررسی خطر بلندمدت بیماری‌های قلبی یا مرگ‌ومیر طراحی نشده بود.
بنابراین، نمی‌توان نتایج آن را به تمام گروه‌های سنی و افراد مبتلا به بیماری‌های مختلف تعمیم داد.
انتخاب لبنیات باید متناسب با وضعیت سلامت باشد
افرادی که کلسترول خون بالا، بیماری قلبی یا سایر عوامل خطر قلبی‌ـ‌عروقی دارند، بهتر است درباره میزان و نوع چربی دریافتی و انتخاب لبنیات با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
در مقابل، برای سایر افراد نیز انتخاب میان شیر پرچرب و کم‌چرب باید با توجه به مجموع کالری دریافتی، کیفیت رژیم غذایی، نیازهای تغذیه‌ای و وضعیت سلامت انجام شود.
جمع‌بندی کیاپرس:
مطالعه جدید کانادایی نشان می‌دهد لبنیات پرچرب در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل، لزوماً موجب افزایش وزن یا کلسترول خون در کوتاه‌مدت نمی‌شود. اما این نتیجه را نباید به معنای مجوز مصرف نامحدود شیر، پنیر و ماست پرچرب یا بی‌نیازی از کنترل چربی اشباع‌شده دانست.
پیام اصلی این پژوهش، ضرورت پرهیز از قضاوت ساده‌انگارانه درباره مواد غذایی و توجه به شواهد علمی، شرایط فردی و الگوی کلی تغذیه است.
منبع: The Journal of Nutrition، دانشگاه تورنتو کانادا
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره بهصورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.