روز جهانی قلب؛ فرصتی برای یادآوری اینکه سلامت قلب از امروز آغاز میشود
کیاپرس/ روز جهانی قلب، فرصتی جهانی برای افزایش آگاهی درباره بیماریهای قلبی و عروقی و یادآوری این واقعیت است که بخش مهمی از عوامل خطر بیماریهای قلبی، با اصلاح سبک زندگی، تشخیص زودهنگام و کنترل مناسب بیماریهای زمینهای قابل پیشگیری یا مدیریت هستند.
قلب، یکی از حیاتیترین اندامهای بدن است؛ عضوی که از نخستین لحظات زندگی تا پایان عمر، بدون توقف خون را در سراسر بدن به گردش درمیآورد و اکسیژن و مواد مورد نیاز سلولها را تأمین میکند. با این حال، سلامت قلب موضوعی نیست که تنها در زمان بروز درد قفسه سینه یا یک بیماری قلبی جدی مورد توجه قرار گیرد؛ بلکه مراقبت از قلب باید از سالهای جوانی و در قالب بخشی از سبک زندگی روزمره آغاز شود.
بیماریهای قلبی و عروقی همچنان از مهمترین علل مرگومیر در جهان هستند. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، بیماریهای قلبی و عروقی در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۹.۸ میلیون مرگ را در سراسر جهان به خود اختصاص دادهاند و حدود ۸۵ درصد این مرگها ناشی از حمله قلبی و سکته مغزی بوده است.
بخش مهمی از عوامل خطر بیماریهای قلبی و عروقی با اصلاح رفتارهای روزمره، تشخیص بهموقع و کنترل مناسب بیماریهای زمینهای قابل مدیریت است؛ موضوعی که اهمیت پیشگیری و افزایش سواد سلامت قلب را دوچندان میکند.
روز جهانی قلب از کجا آغاز شد؟
روز جهانی قلب یک مناسبت بینالمللی با محوریت آگاهیرسانی درباره بیماریهای قلبی و عروقی است که توسط فدراسیون جهانی قلب (World Heart Federation) هدایت میشود.
ایده برگزاری چنین روزی در اواخر دهه ۱۹۹۰ مطرح شد و در سال ۱۹۹۹ با حمایت سازمان جهانی بهداشت و یونسکو شکل رسمیتری پیدا کرد. نخستین روز جهانی قلب در سال ۲۰۰۰ برگزار شد و هدف آن افزایش آگاهی عمومی و ایجاد یک حرکت جهانی برای مقابله با بیماریهای قلبی و عروقی بود.
نخستین کمپین رسمی روز جهانی قلب با شعار «Let it Beat» یا «بگذار بتپد» برگزار شد و بر نقش فعالیت بدنی در سلامت قلب تأکید داشت.
در سالهای نخست، روز جهانی قلب در آخرین یکشنبه ماه سپتامبر برگزار میشد، اما از سال ۲۰۱۱، تاریخ ۲۹ سپتامبر به عنوان تاریخ ثابت روز جهانی قلب تعیین شد.
از آن زمان تاکنون، این روز به فرصتی برای جلب توجه افکار عمومی، سازمانهای سلامت، مراکز درمانی، انجمنهای علمی و نهادهای اجتماعی به اهمیت پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریهای قلبی تبدیل شده است.
چرا سلامت قلب تا این اندازه اهمیت دارد؟
قلب و عروق تنها یک بخش از بدن نیستند که بیماری آنها محدود به خود قلب باشد. اختلال در عروق میتواند بر مغز، کلیهها و سایر اندامهای حیاتی نیز اثر بگذارد.
فشار خون بالا، افزایش قند خون، چربی خون بالا، اضافهوزن و چاقی، مصرف دخانیات، تغذیه نامناسب و کمتحرکی از جمله عوامل مهمی هستند که میتوانند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را افزایش دهند.
برخی از این عوامل ممکن است برای سالها بدون علامت باقی بمانند. برای مثال، بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است علامت مشخصی نداشته باشند و تنها با اندازهگیری فشار خون از وضعیت خود مطلع شوند.
به همین دلیل، پیشگیری از بیماری قلبی فقط به معنای «احساس خوب داشتن» نیست؛ بلکه آگاهی از وضعیت فشار خون، قند خون، چربی خون و وزن نیز اهمیت دارد.
برای حفظ سلامت قلب چه کارهایی میتوان انجام داد؟
مراقبت از قلب الزاماً به اقدامات پیچیده و پرهزینه نیاز ندارد. بسیاری از اقدامات مؤثر، بخشی از رفتارهای روزمره هستند و با تغییر تدریجی سبک زندگی میتوان آنها را به عادتهای پایدار تبدیل کرد.
۱. فعالیت بدنی منظم
کمتحرکی یکی از عوامل خطر مهم بیماریهای قلبی و عروقی است. پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا، فعالیتهای ورزشی و حتی افزایش تحرک در زندگی روزمره میتواند به حفظ سلامت قلب کمک کند.
سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان، دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید را توصیه میکند. انجام فعالیتهای تقویتکننده عضلات در دو روز یا بیشتر در هفته نیز توصیه شده است.
البته میزان و نوع فعالیت باید با شرایط جسمی، سن و بیماریهای احتمالی فرد متناسب باشد. نکته مهم این است که فعالیت بدنی نباید تنها به ورزش حرفهای محدود شود. حتی افزایش پیادهروی روزانه و کاهش مدت زمان نشستن میتواند بخشی از یک سبک زندگی فعال باشد.
۲. تغذیه سالم؛ قلب از سفره خانواده محافظت میشود
نوع غذایی که در طول سالها مصرف میکنیم، ارتباط مستقیمی با سلامت قلب و عروق دارد.
کاهش مصرف نمک، غذاهای بسیار شور، چربیهای اشباع و چربیهای ترانس، کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده و افزایش مصرف سبزیجات، میوهها و غلات کامل از توصیههای مهم برای کاهش خطر بیماریهای قلبی است.
مصرف نمک بالا میتواند به افزایش فشار خون منجر شود و فشار خون بالا نیز یکی از عوامل مهم خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی است.
بنابراین، مراقبت از قلب را میتوان از آشپزخانه آغاز کرد؛ از میزان نمکی که به غذا اضافه میشود تا انتخاب مواد غذایی تازهتر و متنوعتر.
۳. دخانیات؛ یکی از عوامل قابل پیشگیری
مصرف دخانیات از عوامل مهم خطر بیماریهای قلبی و عروقی است. این موضوع فقط به سیگار محدود نمیشود و قرار گرفتن در معرض دود دخانیات نیز میتواند سلامت افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
ترک دخانیات یکی از مهمترین اقداماتی است که افراد برای کاهش خطر بیماریهای قلبی میتوانند انجام دهند.
۴. فشار خون را جدی بگیریم
فشار خون بالا در بسیاری از موارد بدون علامت است و به همین دلیل گاهی از آن به عنوان یک عامل خطر خاموش یاد میشود.
اندازهگیری منظم فشار خون، بهویژه در افراد دارای عوامل خطر، میتواند به شناسایی زودهنگام این مشکل کمک کند. در صورت تشخیص فشار خون بالا نیز اصلاح سبک زندگی و در صورت نیاز مصرف دارو طبق نظر پزشک اهمیت دارد.
نباید داروی فشار خون را به دلیل طبیعی شدن چند نوبت فشار، بدون نظر پزشک قطع کرد؛ کنترل فشار خون معمولاً نیازمند پیگیری مستمر است.
۵. قند خون و دیابت را کنترل کنیم
افزایش قند خون و دیابت از عوامل مهم مرتبط با خطر بیماریهای قلبی و عروقی هستند. کنترل مناسب قند خون، توجه به وزن، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و پیگیری پزشکی میتواند در کاهش خطر عوارض قلبی و عروقی مؤثر باشد.
افرادی که به دیابت مبتلا هستند، بهتر است سلامت قلب و عروق را نیز به عنوان بخشی از مراقبتهای معمول خود در نظر بگیرند.