تریاک سرطان زا است
کیاپرس/رئیس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران به تاثیرات زیان آور مصرف تریاک بر افزایش خطر انواع سرطان ها و افزایش مرگ و میر اشاره کرد
به گزارش خبرنگار کیاپرس، دکتر رضا ملک زاده در مراسم افتتاحیه نوزدهمین همایش دانش اعتیاد که در سالن همایش های رازی برگزار شد، افزود: ما در صدر لیست مصرف کنندگان تریاک قرار داریم که یکی از دلایل آن همسایگی با بزرگترین کشور تولید کننده مواد مخدر و یکی دیگر از دلایلش این این که در طب قدیمی فکر می‌کردند تریاک چیز خوبی است، مثلاً کتاب ابوعلی سینا را نگاه کنیم در مورد اثر تریاک برای بیماری‌های مختلف بحث شده است.
وی با اشاره به اینکه به طور متوسط ۱۰ درصد مردم بالای ۴۰ سال ایران تریاک مصرف می‌کنند، گفت: تریاک محتویات مضری دارد به عبارتی یعنی خود تریاک سرطان است، بعضی ها فکر می کردند که آلودگی های آن مضر می باشد.
وی با اشاره به اینکه دقیقا موادی که در تریاک وجود دارد مضر است، گفت: در مطالعات حیوانی نشان داده که در موش ایجاد سرطان می‌کند، البته ناخالصی‌ها ممکن است که عوارضی داشته باشند ولی اصلش خود تریاکی که عارضه دارد.
وی ادامه داد: تریاک خام تریاک یا سوخته مضر هستند و هیچ کدوم آنها خوب نیست و در هر دو مورد هم مواد سرطان وجود دارند.
وی افزود: مطالعه ای که در ۲۵ استان با ۲۰۰ هزار نفر شرکت کننده در انجام شده است، در هر استان جمعیت حداقل ۱۰ هزار نفری را داشتیم.
وی افزود: افرادی که مطالعه‌ای که ما در استان گلستان انجام دادیم، حضور داشتند مثلاً ۱۰ سال بعضیا ۲۰ سال تریاک مصرف می کردند.
وی با اشاره به اینکه ما در این مطالعه سعی کردیم بدانیم که چرا سرطان مری در یک نقطه‌ای از ایران از همه جای دنیا بیشتر است، گفت: اگر می خواستید آمار سرطان را پیدا کنید که از همه جای دنیا بالاتره باید بروید در استان گلستان، در گذشته ۱۶۵ در صد هزار مردان و متاسفانه زنان بیشتر ۱۹۵ در ۱۰۰ هزار سرطان مری در این استان بود. ما بیشتر دنبال این بودیم علت این سرطان چه چیزی است.
وی افزود: مطالعه نهایی ما در استان گلستان طی سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ میلادی ۵۰ هزار نفر را با سن ۴۰ تا ۷۵ سال در ۳۳۶ روستا و شهر گنبد کاووس وارد این مطالعه کردیم.
وی ادامه داد: کوهورت ما تنها کوهورتی در دنیا بود که ۱۷ درصد تریاکی داشت، در یک مطالعه بیش از ۸ هزار تریاکی بودند. این موضوع سبب شد زمینه مطالعه ما فراهم شود .
وی افزود: اولین چیزی که در این مطالعه پیدا کردیم این بود که تریاک نقش خیلی مهمی داره در سرطان مری در این منطقه داشت.
وی گفت: علاوه بر علاوه بر سرطان مری در سرطان دیگر مانند سرطان حنجره سرطان ریه سرطان مثانه، سرطان معده و اخیراً که مطالعه ما طولانی تر شده حتی تو سرطان مغز هم نقش دارد.
دکتر محمدتقی جغتای، رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد در این مراسم، با تأکید بر پیچیدگی ابعاد مغزی، رفتاری و اجتماعی اعتیاد، گفت: پیشگیری مؤثر از اعتیاد تنها به جلوگیری از مصرف مواد محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم شناخت سازوکارهای مغزی، تقویت روابط خانوادگی و اجتماعی و فراهم کردن فرصت تجربه امید، تعلق و معنا از مسیرهای سالم است.
وی با تشریح نقش مغز در شکل‌گیری رفتارهای مرتبط با پاداش و انگیزه، اظهار کرد: مغز انسان به‌گونه‌ای طراحی شده است که تجربه‌های مثبت، از جمله ارتباطات اجتماعی، فعالیت‌های ورزشی، انجام موفقیت‌آمیز کارها و احساس تعلق به خانواده و جامعه را یاد بگیرد و در حافظه خود ثبت کند.
وی با اشاره به نقش سیستم پاداش مغز در یادگیری و انگیزش افزود: شبکه‌های عصبی مرتبط با پاداش، از جمله مسیرهای دوپامینرژیک، در تجربه و یادگیری رفتارهای لذت‌بخش نقش دارند. با این حال، همین سازوکارهای پیچیده در فرایند اعتیاد نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند و مواد اعتیادآور می‌توانند فعالیت مدارهای پاداش، انگیزش و رفتار را تغییر دهند.
رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد با بیان اینکه اعتیاد را نمی‌توان صرفاً به مصرف مواد یا یک تغییر شیمیایی در مغز تقلیل داد، تصریح کرد: اعتیاد اختلالی پیچیده است که در تعامل میان شبکه‌های مغزی، رفتار، هیجان، یادگیری، استرس و محیط اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، برای شناخت دقیق این پدیده باید مجموعه‌ای از عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
جغتایی با تشریح نقش بخش‌های مختلف مغز در رفتارهای مرتبط با اعتیاد گفت: قشر پیش‌پیشانی در تصمیم‌گیری و کنترل رفتار نقش دارد و آمیگدال در پردازش هیجان و ارتباط آن با رفتار مؤثر است. همچنین، خاطرات مرتبط با مصرف و محرک‌های محیطی می‌توانند در تداوم این رفتار نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: با تداوم مصرف، ممکن است رفتار فرد به‌تدریج از یک انتخاب آگاهانه به رفتاری عادتی تبدیل شود که متوقف کردن آن دشوارتر است. همچنین، عواملی مانند مکان، زمان، شرایط محیطی و تجربه‌های هیجانی می‌توانند با مصرف پیوند بخورند و در ادامه، میل به مصرف را تحریک کنند.
رئیس کنگره دانش اعتیاد با تأکید بر نقش استرس در این فرایند خاطرنشان کرد: مدارهای مرتبط با استرس نیز در مراحل مختلف اعتیاد اهمیت پیدا می‌کنند. از این رو، نگاه صرفاً سرزنش‌گرانه به افراد مبتلا به اعتیاد و تقلیل مسئله به ناآگاهی یا تصمیم فردی، بخش مهمی از واقعیت این اختلال را نادیده می‌گیرد.
ضرورت تقویت عوامل محافظت‌کننده اجتماعی
جغتایی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت توجه به نسل جوان و حمایت از پژوهشگران اظهار کرد: برای مقابله مؤثرتر با اعتیاد، باید هم‌زمان شناخت علمی خود از مغز و سازوکارهای اعتیاد را افزایش دهیم و برای بهبود شرایط اجتماعی تلاش کنیم.
وی افزود: انسان تنها مجموعه‌ای از سازوکارهای مغزی نیست، بلکه در بستر خانواده، روابط اجتماعی، امید، محیط زندگی و فرصت‌هایی که در طول زندگی در اختیار دارد، رشد می‌کند و تصمیم می‌گیرد. از این منظر، کیفیت روابط اجتماعی و فرصت تجربه تعلق و معنا از مسیرهای سالم، در رویکردهای پیشگیرانه اهمیت دارد.
رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد تأکید کرد: پیشگیری واقعی صرفاً به معنای جلوگیری از دسترسی به مواد نیست؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود که افراد کمتر برای رهایی از رنج به مصرف مواد روی بیاورند و فرصت بیشتری برای تجربه لذت، امید، تعلق و معنا از راه‌های سالم داشته باشند.
وی از استادان، پژوهشگران، همکاران و دست‌اندرکاران برگزاری کنگره قدردانی کرد و از تلاش‌های دبیران علمی و اجرایی و استادان حاضر در این رویداد سپاسگزاری به عمل آورد.
نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد (ASC 2026) با شعار «جنگ، بی‌ثباتی و اعتیاد: ضرورت پاسخ علمی و اجتماعی» از ۲۹ مهر تا اول آبان ۱۴۰۵ در سالن همایش‌های رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار می‌شود.