تشک لرزان در آزمایش پاک‌سازی مغز؛ یافته‌ای اولیه درباره آلزایمر

کیاپرس :پژوهشگران فنلاندی در مطالعه‌ای کوچک روی ۲۹ داوطلب سالم دریافتند ترکیب تحریک لرزشی کل بدن با دارویی که موجب گشادشدن عروق و کاهش موقت فشار خون می‌شود، با افزایش سطح برخی پروتئین‌های منشأگرفته از مغز در خون همراه است؛ یافته‌ای که می‌تواند نشانه‌ای از تقویت فرایند خروج مواد محلول از مغز باشد، اما هنوز هیچ شواهدی درباره پیشگیری یا درمان بیماری آلزایمر ارائه نمی‌کند.

به گزارش کیاپرس، پژوهشگران دانشگاه اولو در فنلاند در مطالعه‌ای که نتایج آن در مجله علمی Nature Communications منتشر شده است، روشی آزمایشی را بررسی کرده‌اند که هدف آن کمک به فعال‌تر شدن سازوکار طبیعی مغز برای جابه‌جایی و دفع مواد زائد است.

مغز انسان سامانه‌ای برای انتقال و خروج مواد زائد دارد که فعالیت آن با جریان مایع مغزی‌نخاعی و تغییرات عروقی ارتباط دارد. این فرایند در زمان خواب اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و به خروج برخی مواد و پروتئین‌های اضافی از بافت مغز کمک می‌کند.

ترکیب لرزش کل بدن با کاهش موقت فشار خون

در این پژوهش ۲۹ داوطلب سالم ۲۷ تا ۶۱ ساله شرکت کردند. محققان اثر لرزش ریتمیک کل بدن را با استفاده از یک وسیله مخصوص و همچنین ترکیب این تحریک با دارویی بر پایه نیتریک‌اکسید بررسی کردند.

این دارو با گشادکردن عروق، موجب کاهش موقت فشار خون می‌شود. هدف پژوهشگران آن بود که با ترکیب تغییرات عروقی و تحریک مکانیکی، بر حرکت مایعات و انتقال مواد محلول در مغز تأثیر بگذارند.

بر اساس نتایج، پس از مداخله ترکیبی، سطح برخی پروتئین‌های منشأگرفته از مغز، از جمله آمیلوئید بتا و GFAP، در نمونه‌های خون افزایش یافت. همچنین تصویربرداری مغزی تغییراتی را در شاخص‌های مرتبط با حرکت مایعات و نواحی اطراف سیاهرگ‌های بزرگ مغز نشان داد.

پژوهشگران این تغییرات را با احتمال افزایش انتقال موقت پروتئین‌های محلول از مغز به جریان خون سازگار می‌دانند؛ با این حال، افزایش سطح این پروتئین‌ها در خون به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که رسوبات بیماری‌زای مغز کاهش یافته‌اند.

آیا این روش از آلزایمر پیشگیری می‌کند؟

تجمع پروتئین‌هایی مانند آمیلوئید بتا در مغز با بیماری آلزایمر ارتباط دارد و به همین دلیل، تقویت سازوکارهای طبیعی خروج مواد زائد از مغز می‌تواند موضوعی مهم برای پژوهش‌های آینده باشد.

با این حال، مطالعه حاضر روی افراد سالم انجام شده و هدف آن بررسی مستقیم درمان یا پیشگیری از آلزایمر نبوده است. در این پژوهش، بهبود حافظه، عملکرد شناختی یا کاهش خطر ابتلا به زوال عقل اثبات نشده است.

همچنین افزایش پروتئین‌های مورد بررسی در خون، لزوماً به معنای کاهش قطعی تجمع آن‌ها در بافت مغز نیست؛ بلکه می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در جابه‌جایی و انتقال این مواد باشد.

هشدار مهم؛ این روش درمان خانگی نیست

این مداخله در شرایط کنترل‌شده پژوهشی و با استفاده از داروی مؤثر بر فشار خون انجام شده است. بنابراین، استفاده خودسرانه از داروهای کاهنده فشار خون یا دستگاه‌های لرزشی با هدف پیشگیری از آلزایمر، بر اساس این مطالعه توصیه نمی‌شود.

پژوهشگران قصد دارند در مطالعات بعدی، اثر این روش را در افراد دارای اختلالات اولیه حافظه بررسی کنند تا مشخص شود آیا این تغییرات فیزیولوژیک می‌توانند در آینده به راهکاری برای کندکردن روند بیماری‌های تحلیل‌برنده مغز تبدیل شوند یا خیر.

جمع‌بندی کیاپرس: یافته جدید دانشگاه اولو، افق پژوهشی جالبی درباره سازوکار پاک‌سازی مغز مطرح می‌کند؛ اما تا زمانی که مطالعات بزرگ‌تر و بلندمدت، اثر آن را بر حافظه، عملکرد شناختی و خطر ابتلا به آلزایمر نشان ندهند، نمی‌توان از تشک لرزان به‌عنوان روشی برای پیشگیری یا درمان این بیماری نام برد.

منبع: Nature Communications، دانشگاه اولو فنلاند