چالش کیفیت در سایه افزایش ظرفیت؛ درخواست بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران برای ارزیابی مستند وزارت بهداشت
کیاپرس/بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران در نامه ای، خواستار واگذاری تصمیمگیری درباره تداوم، اصلاح یا توقف سیاست افزایش ظرفیتهای پذیرش در رشتههای پزشکی به وزارت بهداشت شد.
به گزارش کیاپرس، این نهاد با تاکید بر ضرورت سپردن این تصمیم به شورای عالی انقلاب فرهنگی، خواستار انجام یک ارزیابی جامع و مستند توسط وزارت بهداشت گردید.
در این نامه آمده است که کیفیت آموزش پزشکی فراتر از یک موضوع آموزشی یا صنفی، مستقیماً با سلامت عمومی، امنیت جانی شهروندان و آینده نظام سلامت کشور گره خورده است.
بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد علوم پزشکی ایران با اشاره به حساسیت بالای تربیت نیروی انسانی در حوزه سلامت، تاکید کرد که تصمیمگیری در این مورد، در واقع تصمیمگیری درباره سرمایهای است که آثار آن تا چندین دهه بر کیفیت خدمات درمانی کشور تاثیرگذار خواهد بود.
در بخش دیگری از این نامه، تاکید شده است که هرگونه سیاستگذاری در حوزه تربیت پزشک باید بر پایه ارزیابی دقیق نیازهای واقعی کشور و متناسب با ظرفیتهای موجود آموزشی و درمانی صورت گیرد.
این نهاد دانشجویی ضمن خواستار دقت نظر در این مسیر، بر لزوم توجه ویژه به ظرفیتهای زیرساختی و کیفیت آموزشی به عنوان محورهای اصلی تصمیمگیری تاکید کرد.
بسمه تعالی
کیفیت آموزش پزشکی، صرفاً موضوعی آموزشی یا صنفی نیست؛ بلکه مستقیماً با سلامت عمومی، امنیت جانی مردم و آینده نظام سلامت کشور پیوند خورده است.
تصمیمگیری درباره تربیت پزشک، تصمیمگیری درباره سرمایه انسانیای است که آثار آن تا دههها بر کیفیت خدمات درمانی کشور سایه خواهد انداخت. ازاینرو، هرگونه سیاستگذاری در این حوزه باید بر پایه ارزیابی دقیق نیازهای واقعی کشور و متناسب با ظرفیتهای آموزشی و درمانی موجود صورت گیرد؛ در این خصوص عنایت ویژه به محورهای ذیل الزامی است:
۱. فاصله اهداف کمی با ظرفیت واقعی دانشگاهها
در سال ۱۴۰۰، شورای عالی انقلاب فرهنگی با تصویب ماده واحده افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی، اهدافی کمی را در این زمینه تعیین کرد. همچنین در قانون برنامه هفتم پیشرفت، دستیابی به نسبت ۲۰ تا ۲۳ پزشک به ازای هر دههزار نفر جمعیت مورد توجه قرار گرفته است. بااینحال، تحقق اهداف کمی نباید موجب غفلت از الزامات کیفی تربیت پزشک شود؛ چراکه افزایش تعداد پذیرفتهشدگان، بدون توسعه متناسب زیرساختهای آموزشی و درمانی، لزوماً به افزایش ظرفیت واقعی نظام سلامت منجر نخواهد شد.
امروز دانشگاههای علوم پزشکی با محدودیت جدی در فضای آموزشی، کلاسهای درس، آزمایشگاهها، امکانات بالینی، تعداد اعضای هیئت علمی و ظرفیت بیمارستان های آموزشی مواجهاند.
فاصله میان ظرفیت پذیرش دانشجو و استانداردهای لازم برای آموزش مؤثر، مسئلهای نیست که بتوان با افزایش آمار پذیرش از کنار آن عبور کرد. پیامد چنین وضعیتی، چیزی جز تراکم آموزشی، کاهش فرصت یادگیری بالینی و تضعیف مهارتهای حرفهای دانشآموختگان نخواهد بود.
۲. صدای بدنه دانشجویی؛ از کلاس درس تا بالین بیمار
بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران، بهعنوان تشکلی برخاسته از بدنه دانشجویی و درآمیخته با مسائل و واقعیتهای روزمره زندگی و آموزش دانشجویان علوم پزشکی، این نگرانی را نه صرفاً در قالب گزارشها و آمارها، بلکه در متن تجربه زیسته دانشجویان در کلاس های درس، آزمایشگاهها و محیطهای بالینی مشاهده میکند.
مسئله صرفاً افزایش یا کاهش تعداد ورودیها نیست؛ مسئله آن است که آیا دانشگاهها از امکانات، استادان و بستر بالینی کافی برای تربیت پزشکانی برخوردارند که بتوانند در آینده، مسئولانه و با صلاحیت علمی و مهارتی از سلامت مردم صیانت کنند یا خیر. دانشجو نباید هزینه فاصله میان اهداف کمی و واقعیتهای اجرایی نظام آموزشی را بپردازد و بیمار نیز نباید به بهای افزایش ظرفیت پذیرش، از آموزش بالینی باکیفیت محروم شود.
۳. صلاحیت تخصصی وزارت بهداشت؛ مبنای تصمیم گیری درباره ظرفیتها
از سوی دیگر، سیاستهای کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری، بر جایگاه محوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سیاستگذاری، برنامهریزی و نظارت بر حوزه سلامت تأکید دارد. بر همین اساس، ارزیابی نیاز کشور به نیروی انسانی سلامت و تعیین ظرفیتهای متناسب با امکانات آموزشی و درمانی، باید با اتکا به صلاحیت تخصصی و کارشناسی این وزارتخانه انجام شود.
انتظار میرود شورای عالی انقلاب فرهنگی، در چارچوب اسناد بالادستی، تصمیمگیری درباره تداوم، اصلاح یا توقف سیاست افزایش ظرفیت را به ارزیابی جامع و مستند وزارت بهداشت و فرآیند کارشناسی آن واگذار کند و از تحمیل اهداف کمیِ منفک از واقعیتهای نظام سلامت بپرهیزد.
۴. مسئله کمبود پزشک؛ فراتر از افزایش ظرفیت پزشکی عمومی
همچنین کمبود پزشک در برخی مناطق کشور، صرفاً با افزایش بیضابطه ظرفیت پذیرش پزشکی عمومی برطرف نخواهد شد. توزیع نامتوازن نیروی انسانی، دشواری دسترسی به دورههای تخصصی، ضعف مشوق های ماندگاری در مناطق محروم و نامناسب بودن شرایط کاری، از جمله عواملی هستند که باید در سیاستگذاری نیروی انسانی سلامت مورد توجه قرار گیرند. تمرکز بر افزایش ظرفیت پذیرش، بدون اصلاح این ریشهها، ممکن است صرفاً به افزایش هزینههای آموزش و تشدید مشکلات موجود منجر شود.
۵. پیامدهای بیتوجهی به کیفیت؛ از تضعیف مهارت تا تهدید سلامت
تداوم این روند، در صورت بیتوجهی به زیرساختها و استانداردهای آموزشی، میتواند کیفیت تربیت پزشک، صلاحیت حرفهای دانشآموختگان و در نهایت ایمنی و کیفیت خدمات درمانی را تحت تأثیر قرار دهد. چنین پیامدی نهتنها با هدف ارتقای سلامت جامعه سازگار نیست، بلکه میتواند زمینهساز افزایش خطاهای پزشکی، مداخلات غیرضروری و تحمیل هزینههای بیشتر به مردم و نظام سلامت شود.
۶. ضرورت تصمیمگیری کارشناسی و مشارکت نهادهای تخصصی
بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران ضمن قدردانی از توجه حجتالاسلام والمسلمین خسروپناه و اعضای محترم شورا به مسائل نظام سلامت و تشکیل کارگروه تخصصی در این حوزه، تأکید میکند که تصمیم گیری درباره آینده ظرفیت پذیرش پزشکی باید به دور از فشارهای رسانهای، ملاحظات مقطعی و نگاه صرفاً عددی و با مشارکت وزارت بهداشت، فرهنگستان علوم پزشکی، سازمان نظام پزشکی، انجمنهای علمی، اعضای هیئت علمی و صاحبنظران حوزه آموزش پزشکی انجام شود.
۷. جان مردم، وثیقه سیاستهای کمی نیست
دانشگاه علومپزشکی، خط تولید نیروی انسانی نیست که بتوان با افزایش عدد ورودیها، کمبودهای نظام سلامت را جبران کرد. اگر ظرفیت آموزش از ظرفیت پذیرش عقب بماند، آنچه افزایش مییابد شمار دانشجویان است، نه توان درمان کشور. جان مردم را نمیتوان وثیقه آزمون وخطای سیاستهای کمی کرد؛ کیفیت تربیت پزشک، خط قرمز نظام سلامت و امانتی است که هیچ مصلحت آماری نباید آن را قربانی کند.
بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره بهصورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.