به گزارش کیاپرس، دانشیار فوق‌تخصص بیماری‌های ریه و مراقبت‌های ویژه بیمارستان مسیح دانشوری با اشاره به رشد نیاز بیماران به پیوند ریه در کشور گفت: مهم‌ترین چالش امروز پیوند ریه در ایران، کمبود دانش یا توان فنی نیست، بلکه دسترسی به عضو مناسب و افزایش تعداد ریه‌های قابل استفاده برای پیوند است؛ به‌طوری‌که بر اساس اعلام وی، تنها حدود ۴ درصد ریه‌های اهداکنندگان در کشور قابلیت استفاده برای پیوند دارند.

به گزارش کیاپرس، پیوند ریه یکی از پیچیده‌ترین حوزه‌های پزشکی است که موفقیت آن تنها به انجام عمل جراحی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از اقدامات از شناسایی به‌موقع بیمار و تأمین عضو تا مدیریت اهداکننده، ارزیابی ریه اهدایی، جراحی و مراقبت‌های پس از پیوند را دربرمی‌گیرد.

عاطفه عابدینی، دانشیار فوق‌تخصص بیماری‌های ریه و مراقبت‌های ویژه بیمارستان مسیح دانشوری، با اشاره به پیشرفت ایران در زمینه پیوند ریه اظهار کرد: کشور طی سال‌های گذشته از نظر دانش تخصصی، تجربه جراحی، مراقبت‌های پیش و پس از پیوند و مدیریت بیماری‌های پیچیده پیشرفت قابل توجهی داشته است.

به گفته وی، با وجود این پیشرفت‌ها، همچنان فاصله قابل توجهی میان نیاز بیماران و تعداد اعضای مناسب برای پیوند وجود دارد و مهم‌ترین چالش فعلی، دسترسی به عضو مناسب و افزایش تعداد ریه‌های قابل استفاده برای پیوند است.

عابدینی تأکید کرد: در کنار تأمین عضو، دسترسی پایدار به داروهای مورد نیاز بیماران، هزینه مراقبت‌های طولانی‌مدت، توسعه تیم‌های تخصصی و چندرشته‌ای و ایجاد یک شبکه منسجم ملی برای پیگیری بیماران نیز اهمیت دارد.

فقط افزایش اهدای عضو کافی نیست

این متخصص بیماری‌های ریه با اشاره به شرایط خاص ریه در فرآیند اهدای عضو گفت: ریه نسبت به عوامل مختلف بسیار حساس است و ممکن است در جریان بیماری اولیه، آسپیراسیون، عفونت، ادم ریوی یا آسیب ناشی از ونتیلاسیون، قابلیت استفاده برای پیوند را از دست بدهد.

وی افزود: بنابراین موضوع فقط افزایش تعداد افرادی که حاضر به اهدای عضو هستند نیست؛ بلکه باید بررسی شود از میان اعضای اهدایی، چه تعداد ریه واقعاً قابل استفاده و مناسب پیوند هستند.

عابدینی بر ضرورت تغییر رویکرد از «تأمین عضو» به سمت «حفظ و افزایش قابلیت استفاده از عضو» تأکید کرد و گفت: آموزش تیم‌های مراقبت ویژه در زمینه مدیریت اهداکننده مرگ مغزی، شناسایی سریع اهداکنندگان بالقوه، استفاده از پروتکل‌های استاندارد برای حفظ عملکرد ریه، پیشگیری و کنترل عفونت و ارزیابی تخصصی‌تر ریه‌های اهدایی می‌تواند تعداد اعضای قابل استفاده را افزایش دهد.

پیوند ریه نباید به آخرین لحظه موکول شود

به گفته این فوق‌تخصص ریه، پیوند برای بیمارانی مطرح می‌شود که به بیماری پیشرفته و غیرقابل برگشت ریوی مبتلا هستند و با وجود دریافت درمان استاندارد و حداکثری، بیماری آنها همچنان پیشرفت می‌کند و بقا یا کیفیت زندگی‌شان به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

وی هشدار داد که ارزیابی برای پیوند نباید تا آخرین مرحله بیماری به تأخیر بیفتد، زیرا ضعف شدید، عفونت‌های مکرر، نارسایی سایر اندام‌ها و نامناسب شدن شرایط بالینی می‌تواند خطر پیوند را افزایش دهد.

کاهش پیشرونده عملکرد ریه، افزایش نیاز به اکسیژن، تشدیدهای مکرر بیماری، بستری‌های مکرر، کاهش قابل توجه ظرفیت فعالیت و افت کیفیت زندگی از جمله عواملی هستند که باید پزشک را نسبت به ارجاع بیمار برای ارزیابی پیوند حساس کنند.

هوش مصنوعی جای پزشک را نمی‌گیرد

عابدینی همچنین با اشاره به پیشرفت‌های هوش مصنوعی در تشخیص بیماری‌های ریوی گفت: هوش مصنوعی به‌ویژه در تحلیل تصاویر پزشکی، از جمله سی‌تی‌اسکن قفسه سینه، تحلیل الگوهای بیماری‌های بینابینی ریه و ترکیب داده‌های تصویری و بالینی، ظرفیت قابل توجهی برای کمک به تشخیص زودتر و تصمیم‌گیری دقیق‌تر دارد.

وی تأکید کرد: هدف، جایگزین کردن پزشک با هوش مصنوعی نیست، بلکه استفاده از این فناوری برای ساختن پزشکی توانمندتر، دقیق‌تر و مبتنی بر داده است.

به گفته این متخصص، ترکیب داده‌های بالینی، تصویربرداری، تست‌های عملکرد ریه، آزمایش‌های آزمایشگاهی و در مراحل پیشرفته‌تر اطلاعات مولکولی و ژنتیکی می‌تواند زمینه حرکت به سمت پزشکی دقیق و شخصی‌سازی‌شده را فراهم کند.

نخستین پیوند همزمان قلب و ریه در ایران

سال گذشته نخستین پیوند همزمان قلب و ریه در کشور در بیمارستان مسیح دانشوری انجام شد؛ تجربه‌ای که به گفته عابدینی، تنها یک موفقیت جراحی نبود و توان علمی و تیمی کشور برای مدیریت بیماران بسیار پیچیده را نشان داد.

وی گفت این نوع پیوند نیازمند همکاری و هماهنگی میان متخصصان و تیم‌های مختلف از جمله جراحی قلب، جراحی قفسه سینه، ریه، بیهوشی، مراقبت‌های ویژه، بیماری‌های عفونی، ایمونولوژی، پاتولوژی و تیم فراهم‌آوری و پیوند عضو است.

عابدینی ابراز امیدواری کرد با تثبیت این تجربه، توسعه تیم‌های تخصصی و تقویت زیرساخت‌ها، ظرفیت کشور برای انجام پیوندهای ترکیبی و پیچیده افزایش یابد.

برگزاری کنگره بین‌المللی بیماری‌های ریه

دوازدهمین کنگره بین‌المللی بیماری‌های ریه، مراقبت‌های ویژه و سل نیز قرار است با حضور بیش از ۳۰۰ سخنران داخلی و خارجی و مشارکت بیش از ۲۰ انجمن علمی، از ۱۴ تا ۱۷ مهرماه در تهران برگزار شود.

بررسی تازه‌ترین دستاوردهای حوزه بیماری‌های تنفسی، پیوند ریه، مراقبت‌های ویژه و کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص و درمان بیماری‌های ریوی از محورهای این رویداد عنوان شده است.

اختصاصی کیاپرس