کیاپرس/ گروهی از پژوهشگران دانشگاه فلوریدا در مطالعه‌ای روی نزدیک به ۱۰۰ هزار جوان دریافتند افرادی که برای پرسش‌های مرتبط با سلامت خود از ابزارهای هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند، بیشتر از سایرین در غربالگری اضطراب و افسردگی، نتایج مثبت داشته‌اند؛ با این حال پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته به معنای اثبات نقش هوش مصنوعی در ایجاد اضطراب یا افسردگی نیست.

به گزارش کیاپرس، این مطالعه به سرپرستی «یوسن ژای» از پژوهشگران دانشگاه فلوریدا انجام شده و یکی از نخستین مطالعات بزرگ در آمریکا درباره ارتباط استفاده از هوش مصنوعی مولد با وضعیت سلامت روان جوانان به شمار می‌رود.

پژوهشگران داده‌های نزدیک به ۱۰۰ هزار جوان را بررسی کردند و دریافتند افرادی که اعلام کرده بودند برای پرسش‌های مرتبط با سلامت از ابزارهای هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT یا Claude استفاده می‌کنند، ۵۲ درصد شانس بیشتری برای مثبت‌شدن غربالگری اضطراب و ۴۶ درصد شانس بیشتری برای مثبت‌شدن غربالگری افسردگی داشتند.

در میان افرادی که برای پرسش‌های سلامت از هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، حدود ۵۲ درصد در غربالگری اضطراب نتیجه مثبت داشتند؛ این رقم در میان افرادی که از هوش مصنوعی برای پرسش‌های سلامت استفاده نمی‌کردند، حدود ۴۳ درصد بود.

همچنین حدود ۴۷ درصد از کاربران هوش مصنوعی در غربالگری افسردگی نتیجه مثبت داشتند، در حالی که این رقم در گروهی که از هوش مصنوعی برای پرسش‌های سلامت استفاده نکرده بودند، حدود ۳۸ درصد گزارش شد.

پژوهشگران پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، نژاد و قومیت، جنسیت زیستی و وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی، همچنان این ارتباط را مشاهده کردند.

چرخه جست‌وجوی مکرر برای اطمینان

به گفته پژوهشگران، یکی از پرسش‌های مهم این است که وقتی فرد درباره یک علامت یا وضعیت جسمانی نگران است و به‌طور مکرر از هوش مصنوعی درباره آن سؤال می‌کند، چه اتفاقی رخ می‌دهد.

ممکن است فرد ابتدا درباره یک علامت سؤال کند، پاسخ هوش مصنوعی را دریافت کند و سپس با شکل‌گیری پرسش یا نگرانی جدید، دوباره سؤال دیگری مطرح کند. این روند می‌تواند بارها تکرار شود.

«یوسن ژای» معتقد است چنین چرخه‌ای در برخی افراد ممکن است به تقویت نشخوار فکری، اضطراب سلامت یا سایر اشکال ناراحتی روانی منجر شود.

پژوهشگران می‌گویند این وضعیت با جست‌وجوی سنتی در اینترنت تفاوت دارد؛ زیرا موتورهای جست‌وجو عمدتاً مجموعه‌ای از لینک‌ها را در اختیار کاربر قرار می‌دهند، اما هوش مصنوعی مولد می‌تواند اطلاعات را ترکیب کرده و مستقیماً به پرسش‌های بعدی کاربر پاسخ دهد.

از سوی دیگر، پاسخ‌های هوش مصنوعی ممکن است به دلیل لحن گفت‌وگویی و اطمینان‌بخش، متقاعدکننده به نظر برسند؛ حتی زمانی که بخشی از اطلاعات ناقص، نادرست یا گمراه‌کننده باشد.

پژوهش هنوز رابطه علت و معلولی را ثابت نکرده است

پژوهشگران تأکید کرده‌اند که نتایج این مطالعه رابطه آماری میان دو رفتار را نشان می‌دهد و علت و معلول را ثابت نمی‌کند.

به عبارت دیگر، نمی‌توان بر اساس این مطالعه گفت استفاده از هوش مصنوعی باعث اضطراب یا افسردگی شده است. از سوی دیگر نیز ممکن است افرادی که از قبل با اضطراب یا افسردگی مواجه هستند، بیشتر به سراغ هوش مصنوعی بروند تا درباره علائم خود اطلاعات کسب کنند یا به دنبال اطمینان و حمایت باشند.

داده‌های این مطالعه در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ جمع‌آوری شده است؛ دوره‌ای که استفاده عمومی از هوش مصنوعی مولد هنوز در مراحل ابتدایی گسترش خود قرار داشت. بنابراین پژوهشگران این نتایج را بیشتر یک نشانه اولیه می‌دانند و بر ضرورت مطالعات بیشتر درباره نحوه استفاده جوانان از هوش مصنوعی برای دریافت اطلاعات سلامت تأکید دارند.

توصیه به افزایش سواد هوش مصنوعی در حوزه سلامت

پژوهشگران معتقدند مسئله اصلی، صرفاً استفاده یا عدم استفاده از هوش مصنوعی نیست، بلکه نحوه استفاده از این فناوری اهمیت دارد.

به گفته آنان، اگر تعامل فرد با هوش مصنوعی باعث شود اطلاعات بیشتری به دست آورد و بتواند گام بعدی مناسبی برای دریافت کمک یا مراجعه به متخصص بردارد، وضعیت با حالتی که فرد به‌طور مکرر یک سؤال را برای دریافت اطمینان دوباره و دوباره مطرح می‌کند، متفاوت است.

پژوهشگران همچنین پیشنهاد کرده‌اند متخصصان سلامت روان درباره نحوه استفاده مراجعان از هوش مصنوعی سؤال کنند و به آنها در ارزیابی اعتبار اطلاعات دریافت‌شده از این ابزارها کمک کنند.

دانشگاه‌ها نیز می‌توانند آموزش‌هایی درباره سواد هوش مصنوعی ارائه کنند تا دانشجویان بتوانند منابع معتبر اطلاعات سلامت را بهتر تشخیص دهند و محدودیت‌های پاسخ‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی را بشناسند.

این مطالعه در نشریه Journal of Counseling & Development با عنوان Associations of Generative AI Use for Health Issues With Anxiety and Depression منتشر شده است.