کیاپرس/همزمان با روز جهانی ناشنوایان و هفته بین‌المللی افراد ناشنوا، توجه به حقوق این جامعه نباید به شناسایی و به رسمیت شناختن محدود شود؛ بلکه دسترسی واقعی و برابر به خدمات سلامت، آموزش، اشتغال، اطلاعات و مشارکت اجتماعی باید در عمل محقق شود.

فدراسیون جهانی ناشنوایان (WFD) شعار سال ۲۰۲۶ هفته بین‌المللی افراد ناشنوا را «اعلام حقوق بشر افراد ناشنوا» اعلام کرده است؛ شعاری که بر ضرورت تبدیل حقوق به اقدامات و دسترسی‌های واقعی در زندگی روزمره افراد ناشنوا تأکید دارد. این مناسبت امسال همزمان با هفتاد و پنجمین سال تأسیس فدراسیون جهانی ناشنوایان و بیستمین سالگرد تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد برگزار می‌شود.

ناشنوایی فقط یک مسئله شنوایی نیست

نگاه به ناشنوایی نیز نیازمند تغییر است. جامعه ناشنوایان علاوه بر نیازهای مرتبط با شنوایی، دارای ابعاد زبانی و فرهنگی ویژه‌ای است و زبان اشاره، هویت و مشارکت اجتماعی آنان باید مورد احترام و حمایت قرار گیرد.

فدراسیون جهانی ناشنوایان نیز بر این موضوع تأکید دارد که دسترسی به زبان اشاره ملی، برای برخورداری برابر از حقوقی مانند آموزش، خدمات عمومی، دریافت اطلاعات و مشارکت اجتماعی اهمیت اساسی دارد.

به همین دلیل، مناسب‌سازی خدمات برای افراد ناشنوا نباید صرفاً به تجهیزات یا اقدامات مقطعی محدود شود؛ بلکه دسترسی آنان به اطلاعات سلامت، ارتباط مؤثر با کادر درمان، خدمات آموزشی و توانبخشی و سایر خدمات عمومی باید به شکل پایدار مورد توجه قرار گیرد.

اهمیت غربالگری شنوایی نوزادان

در کنار موضوع حقوق و دسترسی، نظام سلامت نیز در شناسایی زودهنگام کم‌شنوایی نقش مهمی دارد.

بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت، تا حدود ۵ نوزاد از هر هزار تولد ممکن است با کم‌شنوایی متولد شوند یا در مدت کوتاهی پس از تولد دچار کم‌شنوایی شوند. شناسایی زودهنگام و مداخله به‌موقع می‌تواند به بهبود فرصت‌های رشد، یادگیری و مشارکت اجتماعی کودکان کمک کند.

اهمیت این موضوع به‌ویژه در سال‌های نخست زندگی بیشتر است؛ زیرا تأخیر در تشخیص و مداخله می‌تواند بر رشد زبان و ارتباط کودک اثر بگذارد. سازمان جهانی بهداشت نیز بر ضرورت تقویت برنامه‌های غربالگری شنوایی نوزادان تأکید کرده است.

تشخیص زودهنگام، فرصت بیشتر برای کودک

هرچه کم‌شنوایی در سنین پایین‌تر شناسایی شود، امکان برنامه‌ریزی برای اقدامات توانبخشی و انتخاب مداخلات مناسب نیز زودتر فراهم خواهد شد.

بسته به نوع و شدت کم‌شنوایی و شرایط هر کودک، این مداخلات می‌تواند شامل خدمات توانبخشی شنوایی و گفتار، استفاده از سمعک و در موارد مناسب، کاشت حلزون باشد. هدف اصلی آن است که کودک در دوره حساس رشد، فرصت بیشتری برای توسعه مهارت‌های ارتباطی و زبانی داشته باشد.

بنابراین، غربالگری شنوایی نوزادان نباید پایان مسیر تلقی شود؛ بلکه نتیجه غربالگری باید در صورت نیاز با ارزیابی تشخیصی، پیگیری تخصصی و مداخلات به‌موقع همراه شود.

حقوقی که باید در زندگی روزمره دیده شود

روز جهانی ناشنوایان و هفته بین‌المللی افراد ناشنوا فرصتی برای یادآوری این واقعیت است که تحقق حقوق افراد ناشنوا تنها با تصویب قوانین یا اعلام حمایت‌ها محقق نمی‌شود.

دسترسی به خدمات سلامت، آموزش باکیفیت، زبان اشاره، اطلاعات، اشتغال و مشارکت اجتماعی باید در زندگی روزمره افراد ناشنوا قابل مشاهده باشد.

فدراسیون جهانی ناشنوایان نیز در برنامه سال ۲۰۲۶ بر موضوعاتی مانند آموزش فراگیر، دسترسی بدون مانع، مشارکت خود افراد ناشنوا در تصمیم‌گیری‌ها و احترام به فرهنگ و هویت ناشنوایان تأکید کرده است.

حقوق ناشنوایان زمانی به معنای واقعی محقق شده است که این حقوق نه فقط روی کاغذ، بلکه در مدرسه، بیمارستان، محیط کار، رسانه و تمامی عرصه‌های زندگی اجتماعی قابل دسترسی باشد.