هر خانواده یک سنگر مقابله با تب دنگی؛ حذف زیستگاه پشه آئدس از خانه‌ها
کیاپرس: یافته‌های یک پژوهش میدانی در هرمزگان نشان می‌دهد که بخش مهمی از کانون‌های خطر برای تکثیر پشه آئدس و انتقال تب دنگی، در محیط‌های روزمره زندگی مردم و به‌ویژه آب‌های راکد کوچک اطراف منازل شکل می‌گیرد؛ موضوعی که ضرورت مشارکت مستقیم شهروندان در پیشگیری از این بیماری را بیش از گذشته نمایان می‌کند.
به گزارش کیاپرس، دکتر راضیه طغرلی، عضو هیأت علمی گروه پزشکی اجتماعی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان و مجری طرح «مطالعه‌ای کیفی برای شناسایی تعیین‌کننده‌ها و راهبردهای پیشگیری از تب دنگی در ایران»، با تشریح نتایج این پژوهش گفت: شرایط آب‌وهوایی گرم و مرطوب، بنادر پرتردد و ارتباطات دریایی در کنار وجود آب‌های راکد، پسماندها و برخی محیط‌های مستعد، ضرورت توجه جدی به کنترل پشه آئدس در شهرهای ساحلی هرمزگان را افزایش داده است.
وی افزود: برای شناسایی ابعاد مختلف این مسئله، ۱۳ جلسه بحث گروهی متمرکز با حضور ۱۶۳ نفر از مسئولان و کارشناسان حوزه‌های مختلف برگزار شد. در این جلسات نمایندگانی از بخش‌های بهداشت و درمان، آموزش، شهرداری، فرمانداری، بنادر و کشتیرانی، محیط‌زیست، شیلات، آب و فاضلاب، راه و شهرسازی، نظام مهندسی و جامعه حضور داشتند.
هفت محور اصلی برای پیشگیری از تب دنگی
به گفته طغرلی، یافته‌های این مطالعه نشان داد پیشگیری و کنترل پایدار تب دنگی به مجموعه‌ای از عوامل به‌هم‌پیوسته وابسته است که در هفت حوزه اصلی شامل عوامل محیطی، مراقبت‌های بهداشتی و درمانی، همکاری بین‌بخشی، عوامل اداری و قانونی، منابع مالی، آموزش و عوامل اجتماعی قرار می‌گیرند.
وی با تأکید بر اهمیت عوامل محیطی اظهار کرد: پشه آئدس برای تخم‌گذاری به مقدار کمی آب راکد نیاز دارد و به همین دلیل، حتی تجمع‌های کوچک آب نیز می‌تواند به محل مناسبی برای تکثیر این پشه تبدیل شود.
این پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، لاستیک‌های مستعمل، ظروف بلااستفاده، مخازن آب بدون درپوش، آب جمع‌شده در ناودان‌ها و خروجی کولرها، چاهک آسانسور، کانال‌های فاقد شیب مناسب، حوضچه‌ها، پسماندهای ساختمانی و آب باقی‌مانده در قایق‌ها و لنج‌های متروکه را از جمله محل‌های مستعد برای تکثیر پشه آئدس عنوان کرد.
طغرلی خاطرنشان کرد: بهسازی محیط و ساختمان‌ها، جمع‌آوری مناسب پسماند و لاستیک‌های فرسوده، پاک‌سازی محیط‌های ساحلی، رفع نشتی شبکه آب و لایروبی کانال‌ها باید به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر برنامه‌های پیشگیری و کنترل تب دنگی مورد توجه قرار گیرد.
یک بازدید هفتگی می‌تواند مؤثر باشد
مجری این طرح پژوهشی با اشاره به نقش خانواده‌ها در پیشگیری از تب دنگی گفت: هر خانواده می‌تواند با اختصاص زمانی کوتاه در هفته، حیاط، بالکن، پشت‌بام و اطراف منزل را بررسی و هرگونه آب راکد را تخلیه کند.
وی افزود: پوشاندن کامل مخازن آب، جمع‌آوری ظروف و لاستیک‌های بلااستفاده، جلوگیری از تجمع آب در زیرگلدانی‌ها و ناودان‌ها و توجه به محل خروج آب کولر از جمله اقدام‌های ساده‌ای هستند که می‌توانند در کاهش زیستگاه‌های پشه آئدس مؤثر باشند.
طغرلی همچنین از شهروندان خواست نقاط مستعد تجمع آب از جمله نشتی‌های آب، پسماندهای رهاشده، ساختمان‌های نیمه‌کاره و دیگر کانون‌های احتمالی تکثیر پشه را به دستگاه‌های مسئول گزارش کنند و در برنامه‌های پاک‌سازی محیط محله مشارکت داشته باشند.
آموزش بدون مشارکت اجتماعی کافی نیست
وی تأکید کرد: آموزش زمانی می‌تواند در کنترل تب دنگی اثربخش باشد که به مشارکت و توانمندسازی مردم منجر شود.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت: مدیریت پایدار تب دنگی نیازمند برنامه‌ریزی پیشگیرانه و مستمر، تقویت نظام تشخیص و آمادگی درمانی، تأمین منابع مالی، ضمانت اجرایی مناسب و همکاری واقعی میان نظام سلامت، شهرداری‌ها، بنادر، محیط‌زیست و سایر دستگاه‌های مسئول است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تحقق «محله عاری از آئدس» تنها با اقدامات مقطعی امکان‌پذیر نیست و زمانی محقق می‌شود که پیشگیری از ایجاد زیستگاه‌های پشه آئدس به یک مسئولیت مشترک و روزمره میان مردم و دستگاه‌های اجرایی تبدیل شود.