افسردگی کودکان و نوجوانان؛ علائم هشداردهنده‌ای که والدین نباید نادیده بگیرند
کیاپرس/عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی والدین نسبت به علائم افسردگی در کودکان و نوجوانان گفت: یکی از مشکلات مهم خانواده‌ها، ناآگاهی نسبت به علائم اولیه این اختلال و تأخیر در مراجعه برای دریافت کمک تخصصی است، چراکه تغییرات خلقی در کودکان و نوجوانان ممکن است به‌تدریج ایجاد شود و خانواده آن را رفتاری طبیعی تلقی کند.
به گزارش کیاپرس از وبدا، دکتر اشرف تشکری فوق‌تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان اظهار داشت: افسردگی می‌تواند از سنین پایین و حتی دوران کودکی آغاز شود و با افزایش سن، احتمال بروز آن افزایش پیدا می‌کند. دوران بلوغ نیز از مراحل بسیار مهم زندگی است و شیوع افسردگی در این دوره می‌تواند به میزان قابل توجهی برسد.
وی با اشاره به برخی علائم هشداردهنده افسردگی در کودکان افزود: گریه‌های طولانی، بی‌دلیل و بیش از حد، تحریک‌پذیری، زود عصبانی شدن، کاهش علاقه به بازی و فعالیت‌های مورد علاقه و ناتوانی در لذت بردن از فعالیت‌های معمول می‌تواند از نشانه‌های اولیه افسردگی در کودکان باشد. همچنین کودکانی که کمتر لبخند می‌زنند یا حتی با مشکلاتی در وزن‌گیری و رشد مواجه هستند، نیازمند توجه و بررسی بیشتری هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، وراثت را یکی از عوامل مؤثر در بروز افسردگی عنوان کرد و گفت: هرچه افسردگی از سنین پایین‌تری آغاز شود، نقش عوامل ژنتیکی در آن پررنگ‌تر می‌شود. از سوی دیگر، والدینی که خود با علائم افسردگی مواجه هستند، ممکن است علاوه بر انتقال زمینه ژنتیکی، به دلیل شرایط روحی و محیطی، فضای خانوادگی مستعدتری برای بروز مشکلات روانی در کودک ایجاد کنند.
وی همچنین برخی مشکلات رشدی و بیماری‌های جسمی را از عوامل زمینه‌ساز مشکلات روانی در کودکان دانست و بیان کرد: اختلالات ارتباطی، مشکلات مربوط به رشد گفتار و زبان و اختلالات حرکتی می‌توانند کودک را مستعد مشکلات عاطفی و افسردگی کنند.
این فوق‌تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با اشاره به شرایط کودکان مبتلا به بیماری‌های مزمن گفت: کودکانی که به دلیل بیماری‌هایی مانند دیابت، اختلالات تشنجی یا سایر بیماری‌های مزمن، به طور مکرر در بیمارستان بستری می‌شوند، دفعات زیادی به پزشک مراجعه می‌کنند یا تحت آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های متعدد قرار می‌گیرند، ممکن است بیشتر در معرض مشکلات روحی و افسردگی قرار داشته باشند. دوری مکرر از خانواده و قرار گرفتن در محیط بیمارستان نیز می‌تواند بر سلامت روان این کودکان تأثیرگذار باشد.
وی یکی دیگر از چالش‌های سلامت روان کودکان و نوجوانان را تغییر سبک زندگی و استفاده بیش از اندازه از رسانه‌های دیجیتال دانست و گفت: امروزه استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی به بخش جدایی ناپذیری از زندگی خانواده‌ها تبدیل شده، گاهی مشاهده می‌شود که والدین، فرزندان و حتی خواهر و برادرهای بزرگ‌تر، ساعت‌های زیادی را در فضای مجازی سپری می‌کنند.
دکتر تشکری ادامه داد: مسئله وابستگی و استفاده افراطی از اینترنت و رسانه‌های دیجیتال، موضوع مهمی است که در ارزیابی‌های بالینی کودکان و نوجوانان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به آثار منفی استفاده افراطی از تلفن همراه بر سبک زندگی کودکان گفت: استفاده طولانی‌مدت از رسانه‌ها می‌تواند فعالیت فیزیکی کودک و نوجوان را کاهش دهد، الگوی تغذیه را مختل کند و زمان تعامل اعضای خانواده با یکدیگر را کاهش دهد. همچنین اختلال در خواب یکی دیگر از پیامدهای مهم استفاده بی‌رویه از این ابزارهاست و گاهی شاهد کودکانی هستیم که شب‌ها تا صبح بیدار می‌مانند و در طول روز می‌خوابند.
وی توضیح داد: کاهش فعالیت فیزیکی، اختلال خواب، کاهش ارتباطات خانوادگی و سبک زندگی نامناسب، همگی عواملی هستند که در پیشگیری از افسردگی باید مورد توجه قرار گیرند. بنابراین خانواده‌ها باید برای ایجاد سبک زندگی سالم، فعالیت بدنی مناسب، خواب منظم و تعاملات خانوادگی، زمان مشخصی در نظر بگیرند.
دکتر تشکری با تأکید بر اهمیت عوامل محافظتی در برابر افسردگی گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل محافظتی، رابطه سالم و مؤثر میان والد و کودک است. خانواده نخستین محیط اجتماعی است که کودک با آن مواجه می‌شود و نوع رابطه او با پدر و مادر تأثیر بسیار زیادی بر احساس امنیت و سلامت روان وی دارد.
وی اظهار داشت: هم پدر و هم مادر در شکل‌گیری سلامت روان کودک نقش مهمی دارند و والدین باید آموزش ببینند که چگونه رابطه‌ای مناسب با فرزند خود برقرار کنند و چگونه یک دلبستگی ایمن و مطمئن در کودک شکل دهند. کودک زمانی می‌تواند با آرامش رشد کند که در محیطی امن، باثبات و حمایتگر احساس اطمینان داشته باشد و این مسئله یکی از مهم‌ترین پایه‌های پیشگیری از مشکلات روانی در سال‌های بعدی زندگی است.
در پنجرهی چاپ، مقصد را «ذخیره بهصورت PDF» (Save as PDF) انتخاب کنید.